LIGJET  JANE . PERSE  NUK  ZBATOHEN  ?

   Duket  se  lista  e  ligjeve  , ku  pjesë  e  tyre  është  dhe  kujdesi  për  mjedisin , që  miratohen  e  nuk  zbatohen , është  e  gjatë  dhe  , siç  duket  edhe  mund  të  zgjatet  akoma .Shpesh  , për  ndërhyrjen  shtetërore  në  zbatim  të  këtyre  ligjeve , bëhet  ose  ndonjë  emission  televiziv , ose  kronika  në  median  e  shkruar . 

    MBETJET  SPITALORE

       Për  to  ka  disa  ligje e  rregullore : Ligji Nr.8094, datë 21.3.1996 “ Për  largimin  publik  të  mbeturinave “ ; Ligji Nr.8934 dt.05.09.2002 “ Për mbrojtjen e mjedisit “ ; Ligji Nr.9010 dt.13.02.2003 “ Për administrimin mjedisor të mbetjeve të ngurta “ ; Ligji Nr.9115 dt.24.07.2003 “  Për trajtimin mjedisor të ujerave të ndotura “ ; Ligji nr.9537 “ Për administrimin_e mbetjeve të rrezikshme “ ; Rregullore Nr.6 dt.30.11.2007” Për administrimin e mbetjeve spitalore “ ; VKM Nr. 99 dt.18.02.2005 “  Për miratimin e katalogut shqiptar të klasifikimit të mbetjeve “. Edhe  mënyrat  e  trajtimit  të  tyre  janë  rregulluar  me  norma  të  përcaktuara  qartë . Dëmi  që  mund  të  sjellin  në  mjedis  e  në  shëndetin  e  njerëzve  është  i  qartë  për  këdo  e  , aq  më  tepër  për  Ministrinë  e  Shëndetësisë  e  atë  të  Mjedisit . Por , që  të  kujtohej  shteti  se  këto  duheshin  zbatuar , u  desh  një  emission  investigativ  në  televizion  , që  të  nxirrte  “  të  palarat “  e  administrimit  të  këtyre  mbetjeve . Këtu  nuk  është  problemi  se  një  zyrtar  , diku  në  institucione , nuk  ka  kryer  detyrën . Në  television  pamë  skandalin ( që  është  pak  ta  quash  të  tillë ) , se  si  mbetjet  spitalore  hidheshin  në  kazanët  e  mbeturinave  urbane  si  plehrat  e  shtëpisë . Është  pak  ta  quash  skandal  edhe  atë  që  në  Spitalin  Ushtarak  problem  ishte  mungesa  e  1000  litrave  karburantit .

   Le  të  shohim  çfarë  thonë  drejtuesit . Dr. n/kolonel N. Fejziu, në Institutin e Kërkimeve Mjekësore ( Spitali Ushtarak ) pranon  se  në  këtë  spital  , sipas përllogaritjeve dalin rreth 60-70 kg mbetje biologjike. Këto deri me 2006-ën digjeshinnim, ndërsa sot  çohen   pjesërisht në QSUT , me të cilën kanë lidhur kontratë. Por  nëndrejtori i QSUT-së, Xh. Draçini  thotë  se "mbetjet spitalore vijnë jo nga spitalet, por nga institucione që jane edhe private, ku në baze të ligjit u ofrojmë kete shërbim duke përbërë dhe të ardhura dytësore për qendrën spitalore. Por sasia është shumë e vogël. Sasia e tyre nuk i kalon 10-15 kg në dite gjithmone dhe këto nuk i sjellin çdo ditë “ . Pyetjes  se  shkojnë  në  QSUT  mbetje spitalore nga Sanatoriumi apo Spitali Ushtarak , z. Draçini u pergjigj : "Me thënë të drejtën, jo". Athere  si  është  e  vërteta ?

       Të  vërtetën  e  shikojmë  në  studimin  e  mjekut A. Hoxha,  financuar nga OBSH-ja, UNICEF-i, USAID-i etj… , ku  pjesë e studimit janë  QSUT , Materniteti “Mbretëresha Geraldinë”, Materniteti “Koço Glozheni”, Spitali Universitar i Sëmundjes së Mushkërive ”Shefqet Ndroqi” dhe ISHP “Hulo Hajderi”. Aty  sqarohet  se  përpunimi i mbetjeve spitalore kryhet pjesërisht në QSUT dhe nuk kryhet në asnjë rast në spitalet e tjera. Sipas tij mbetjet e spitaleve depozitohen njëlloj si të gjitha mbetjet e tjera në kontejnerët e zakonshëm, kur trajtimi i tyre duhet të bëhet veç të tjerave. Ndërkohë që 25 për qind e këtyre mbetjeve përbëjnë rrezik për jetën e pacientëve në spitale apo për banorët e zonave ku depozitohen. Sipas të dhënave, spitalet shkarkojnë rreth 1439.63 ton në vit mbetje spitalore në pikat e grumbullimit të mbeturinave. Nga këto, 255.46 ton paraqesin rrezikshmëri të lartë . Por  edhe  funksioni i inceneratorit në  QSUT  nuk është i përhershëm  dhe  aparaturat nuk janë brenda standardeve sepse  filtrat nuk e  bëjnë plotësisht përpunimin e gazit që përhapet në mjedis . E  vërteta  duhet  të  jetë  pikërisht  kjo

  ZHURMAT 

      Banorët e pallateve pranë "Living Room" dhe "Folie" , afër  kanë depozituar kallëzim penal në Prokurorinë e rrethit Tiranë në lidhje zhurmat që i  kanë  shqetësuar   çdo natë, për vite të tëra , shkaktuar nga lokalet . Përpara  se ti  drejtohen  drejtësisë , banorët  kanë kontaktuar disa herë me pronarët e lokaleve , kanë dërguar letra tek krerët më të lartë të shtetit si kryeministri Berisha, kryebashkiaku i Tiranës Rama apo kryetarja e parlamentit Topalli. Letra të veçanta janë dërguar nga ambasadorët e Kroacisë dhe Rumanisë por sërish asnjë zgjidhje. Me  këtë  shqetësim  janë bashkuar  edhe  diplomatët  që  jetojnë në kompleksin e banesave në rrugën “Abdi Toptani”  si  Ambasadori kroat, Ambasadori rumun , sekretarja  e Ambasadës Italiane , Atasheu kulturor në Ambasadën Britanike, administratori i Torre Drini dhe  zyrtarë  të  UNDP.

    “ Beteja “  e  banorëve  të  kësaj  zone  ka  filluar  që  nga  vjeshta  e  viti  2004 . Ankesat  tek  pronarët  kanë  rënë  që  athere  në  vesh  të  shurdhër . Bile  pati  dhe  “ vetëgjyqësi” kur  disa  banorë  u  kishin  prerë  diskove  ujin  dhe  energjinë .

    Kur  nga  banorët  janë  njoftuar  njoftuar krerët e policisë për situatën e rëndë të zhurmave kanë  marrë  përgjigje  se  lokaleve u është dhënë leje deri në orën 02.00 të natës. Pra  shkelet  ligji  nga  ata  që  duhet  ta  zbatojnë . Por  lokalet , që  sipas  ligjit  nuk  duhet  ta  kishin  edhe  këtë  të  drejtë  që  u  jep  policia  , duke  shkelur  rregullat , edhe pas kësaj  vazhdojnë  deri  në  orët  e  para  të  mëngjesit  .

   Edhe  zyra  e  Avokatit  të  Popullit  është  prononcuar për  këtë  problem . Bile  shefi i kabinetit të Avokatit të Popullit , A. Lazebeu, është  shprehur  se duhet të funksionojë një praktikë gjyqësore që të konsistojë edhe  në dëmshpërblimin e qytetarëve. Po  ashtu  edhe  Komiteti  SHqiptar  i   Helsinkit  ju  sugjeroi organeve përkatëse shtetërore të marrin masa dhe të zbatojnë rregullat për të mos lejuar cënimin e të drejtës kushtetuese të privatësisë. Por  kjo  gjendje , veç  asaj  që  rëndohet  çdo  vit  në  plazhet  tona , ku  për  këtë  humbi  jetën  edhe  një  njeri , është  në  shumë  zona  të  Tiranës .

      Më  në  fund , me  një  aksion , Ministria e Mjedisit dhe policia , nxitur  nga  “ zhurma”  që  ka  disa  javë  që  po  bëhet  në  media  për  këtë  problem , fundjavën  e  parë  të  tetorit  kanë mbyllur dhe gjobitur rreth  30  lokale  e  janë  vënë  gjoba  . Megjithëse  me  tepër  vonesë , ndofta  me  vite , kjo  gjë  duhet  përshëndetur . Por , si  edhe  herë  të  tjera , edhe  këtu  ka  një  “por” . Dy  lokale  ,  "Magic 4" dhe "Living Room" , kanë  qëndruar  hapur  dhe  kanë  vazhduar  muzikën  e  tyre  të  pashqetësuar  nga  policia . Të  acaruar  për  këtë  kanë  protestuar  pronarët  e  lokaleve  të  mbyllura  por , siç  duket rregullat  e  ligjat  nuk  janë  njëlloj  për  të gjithë . Se  kush  bën  përjashtim dhe  arsyen  mund  ta  dinë  policët , por  më  tepër  ata  që  kanë  dërguar  atje  forcat  e  rendit  për këtë  aksion.  

INERTET  DHE  LUMEJTE

    Eshtë  folur  e  shkruar , janë  marrë  vendime  e  masa , por  në  lumenjtë  tanë  vazhdon  të  merren  inertet  me  rregull  e  parregull . Megjithë  periodizimin  që bëri  Ministria  e  Mjedisit , pak  kush  e  respekton  , duke  përfituar  dhe  nga  kontrolli  i  pakët . Kohët  e  fundit  ky  fenomen , sa  për  të  sjellë  një  shembull ,  ka  përfshirë  dhe  rrugën   Milot-Rubik  e  deri në  Rreshen , që  është  dhe  pjesë  e  autostradës  së  re . Më  e  keqja  vjen  se  , makinat  e  tonazheve  të  rënda  , që  dalin  nga  lavatriçet  e  rërës  , po  prishin  dhe  asfaltin  e  rrugës  së  re  e  “ mbjellin”  gurë  e  zhavorr  në  rrugë , që  bëhet  dhe  premisë për  aksidente .

   Në  kundërshtim  me  ligjin , disa  dhjetra  lavatriçe rezultojne , që  askush  nuk  i  di  a  kanë  apo  jo  leje , janë  hapur  praën  rrugës  së  re . Por  dhe  askush  nga  ata që  e  kanë  për  detyrë  të  kontrollojnë , nuk duket  se  është  bërë  i  gjallë .Mjafton  të  thuash  se  vetëm  praën  urës  së  Skurajve, ne  pak  qindra  metra , janë  ngritur  e  veprojnë  pesë lavatriçe që  dalin  drejt  e  në  rrugë . Ndërsa  për  të  mbuluar  intertet  me  mushama , siç  është  dhe  rregulli , as  që  bëhet  fjalë . Por  kjo  ndodh  pothuajse  në  të  gjithë  lumenjtë .

     TE  TJERA  LIGJE  QE  NUK  GJEJNE  ZBATIM

   Eshtë  e  kotë  të  marrësh  shembuj  për  zbatimin  e  ligjit  antiduhan  se  ai  nuk  zbatohet  pothuajse  askund . Me  aksione  e  fushata  të  herëpasherëshme  është  ndërhyrë  në  furrat  e  gëlqeres  në  Krujë . Ministria  e  Mjedisit , prokuroria  e  pushteti  lokal  janë  dorëzuar  para  pronarëve  të  tyre  që  i  mbyllin  pak  ditë  e  i  hapin  përsëri dhe  tymi  i  tyre  duket  edhe  nga  zyrat  e  institucioneve  në  Tiranë .

    KONTROLLI  I  LARTE  I  SHTETIT

     Kontrolli i Lartë i Shtetit , gjatë inspektimit të kryer më Ministrinë e Mjedisit , për  vitet  2007-2008, ka konstatuar se kjo ministri nuk ka hartuar programin kombëtar të monitorimit të mjedisit. KLSH rendit një listë shkeljesh në lidhje me dhënien e lejeve mjedisore në shumë rrethe të vendit   pa respektuar kriteret e ligjit dhe parametrat mjedisorë. Në shumë prej tyre nuk janë përcaktuar materialet që do të përdoren gjatë prodhimit dhe efektet e tyre në mjedis. Një tjetër lloj shkeljeje e evidentuar nga KLSH është në mos zbatimin e kontratave të lidhura me institucionet e ngarkuara për monitorimin e mjedisit. Ndërkohë edhe në vjeljen e gjobave ka pasur probleme të mëdha pasi vitin e parë janë vjelë katër për qind, ndërsa vitin e dytë vetëm shtatë për qind.

   KLSH  thekson  shprehimisht : “U konstatua se inspektorët e mjedisit në rrethet Kavajë, Lushnjë, Krujë, Pogradec dhe Sarandë, kanë marrë atributet e Agjencisë Rajonale të Mjedisit. Disa inspektorë kanë pranuar dokumentacionin, dhënë mendim dhe përcjellë në ministri, pa e shqyrtuar dhe miratuar nga Agjencia Rajonale e Mjedisit. Drejtoria e Vlerësimit të Ndikimit në Mjedis ka dhënë leje, pa marrë mendimin dhe vlerësimin e anëtarëve të komisionit, duke mos pasur asnjë program rreth rehabilitimit të sipërfaqeve që do të dëmtohen ”. Dhe  më  tej  thuhet se  në dosjet e paraqitura nga subjektet për t’u pajisur me leje, mungojnë të dhënat e përputhjes së projektit me planet kombëtare të zhvillimit ekonomik, me planet e rregullimit të territorit, etj. Shkelje ka për dhënien e tokave bujqësore për qëllime të ndryshme (prodhim tulla, fraksion guri dhe shfrytëzim argjile). Edhe te lejet për shfrytëzimin e lumenjve (karrierave), një pjesë e vendimeve është dhënë pa pasur dokumentacionin e plotë. Vetëm  për  fabrikën  e  çimentos  në  Balldren  “në lejen mjedisore nuk janë pasqyruar sasia e mbeturinave të rrezikshme që do të përdoren gjatë fazës së ndërtimit, si karburant, vajra, etj. Nuk pasqyrohen materialet që do të përdoren gjatë prodhimit në vazhdimësi, por që konsiderohen potencialisht të rrezikshme, si acetilen, gazra, tretës, bojëra, rrëshira, etj. si dhe masat për parandalimin e ndotjes”.

   Lindin  pyetje  të  tilla  : Kur  Ministria  si  “gardiane  “  e  ligjit  e  shkel  atë  , po  të  tjerët ? Përse  institucionet  e  shtetit  duhet  të  nxiten  për  të  vepruar  nga  “zhurma “  e  ngritur  nga  ndonjë  ngjarje  apo  nga  mediat ? Përse  vetë  ato  kanë  mungesën  e  madhe  të  mos  zbatimit  tëi  ligjeve  përherë ?  Ligjet  nuk  zbatohen  as  me  fushata  e  as  me  aksione  tw  pwrkohwshme  sepse  ligjet  po  ngelin  në  letër , për  këto  dhe  për  arsye  të  tjera  organizative  apo  dhe  neglizhence . Ndofta  dhe  për  korrupsion . Ligjet  nuk  bëhen  , siç  deklarohet  shpesh  , në  përputhje  me  legjislacionin  e  përparuar  europian  , për  të  “kënaqur “  BE  që  të  na  pranojë  në gjirin  e  saj , por  për  ta  çuar  vërtetë  Shqipërinë  në  Europë . Dhe  kjo  bëhet  edhe  kur  përpilohen  siç  duhet  ligjet , por  sidomos  kur  zbatohen  ato .

   A. D alipi