PARIMET  E  QENDRUESHMERISE  URBANE

Nga  Relacioni  i  Komisionit  Europian  për  Qëndrueshmërinë  Urbane

   Qytetet janë një kërcënim për mjedisin dhe efektet e rëndësishme negative që ushtrojë në burimet natyrore për shkak të ndotjes,  konsumit e prodhimit të mbetjeve ,  ndërtimeve , transportit , industrisë dhe faktorë të tjerë , për të cilat ata janë përgjegjës. Megjithatë, gjithashtu , përfaqësojnë burime të rëndësishme të jetesës e mirëqënies . Për këtë sfida e qëndrueshmërisë urbane ka një rëndësi të jashtëzakonshme për evidentuar problemet dhe , sidomos për të gjetur zgjidhjet. Kjo i takon edhe qeverive por , në mënyrë të veçantë , është atribut i qeverisjes vendore .

  Kjo përmbledhje që po botojmë është sintezë e projektit “Qytetet e qëndrueshëm Evropiane” , që ka për qëllim  të ndikojnë në hartimin dhe zbatimin e politikave dhe masave të reja për të promovuar qëndrueshmërinë e Europës urbane e pikërisht :

   • të inkurajojë reflektimin mbi qëndrueshmërinë e vendbanimeve urbane Evropiane;
   • të nxisë një shkëmbim të gjerë të njohurive;
   • përhapur praktikat më të mira për qëndrueshmërinë në nivel lokal dhe  afatgjatë,
   • të bëjë rekomandime komunitetit të  politikave kombëtare, autoriteteve rajonale dhe lokale drejt zhvillimit të qëndrueshëm urban.

   Studimi thekson se BE është rajoni më i urbanizuar në botë faktin se 79% e popullatës jeton në zonat urbane. Kjo në mënyrë eksplicite njeh rëndësinë e cilësisë së jetës dhe faktorët e mjedisit për zbatimin dhe suksesin e aktivitetit ekonomik, dhe thekson rolin e qyteteve në zbatimin e një politike rajonale të gjelbër .

  Në politikat e përgjithshme dhe të programeve të financimit të BE-së në mënyrë të qartë njihet dimensioni urban. Rregulloret për Fondet Strukturore kanë zgjeruar mundësitë e zgjidhjes së çështjeve urbane dhe iniciativa të tjera, të tilla si programet e energjisë THERMIE dhe SAVE (1993) dhe, më së fundi, URBAN, japin prioritet për projekte të reja brenda strategjive për të integruar afatgjatë qendrueshmerine urbane.

   Ky projekt nuk është i izoluar, disa nisma janë në zhvillim e sipër apo kanë përfunduar kohët e fundit. Paneli konsideron se qeverisja lokale, organizatat joqeveritare (OJQ) dhe aktorë të tjerë të përfshirë në rritjen e qëndrueshmërisë urbane kanë çdo nxitje për të  ndarë njohuritë dhe idetë e tyre , për të shmangur dyfishimin e aktiviteteve të caktuara  dhe në këtë mënyrë të nxisin  reflektimin dhe arritjet në këtë fushë me rëndësi jetike. Këta aktorë kanë rol të rëndësishëm në përparimin drejt qëndrueshmërisë .

    Raporti  “Qytetet e qëndrueshëm Evropiane” i sheh qytetet si një entitet kompleks që kërkon një grup mjetesh në konfigurime të ndryshme. Megjithë kompleksitetin e sistemit, puna duhet të drejtohet përherë në  zgjidhje të problemeve duke marrë parasysh se autoritetet lokale janë një forcë e madhe për të promovuar dhe vënë në jetë objektivat e qëndrueshmërisë nëpërmjet shumë funksioneve të ndryshme që ata kryejnë.

   Një grup parimesh koherente janë caktuar si objektiva për të vlerësuar dhe monitoruar progresin e qëndrueshmërisë në zonat urbane .

MENAXHIMI  URBAN

   Zhvillimi i qëndrueshëm do të ndodhë vetëm nëse programet  zbatohet në mënyrë efektive. As "forcat e tregut" ose ndonjë fenomen tjetër pa mbikëqyrje nuk janë në gjendje për të zgjidhur problemet serioze të qëndrueshmërisë. Menaxhimi i qëndrueshëm i qyteteve kërkon një sërë mjetesh që të adresojnë shqetësimet mjedisore, sociale dhe ekonomike me qëllim që të sigurojë bazën e nevojshme për integrim. Në to, disa merren veç si menaxhimi ekologjik, social dhe ekonomik , ndërsa të tjerat duhen kombinuar me njera-tjetrën.
  Rekomandohen si drejtime kryesore :  bashkëpunimi dhe partneriteti , integrimi i politikës, mekanizmave të tregut, menaxhimit të informacionit dhe kontrolli e monitorimi. Çdo mjet është parë si pjesë e një sistemi të integruar të menaxhimit ekologjik urban. Zbatimi ose kombinim i këtyre mjeteve nuk kanë asnjë recetë por rrugët që të çojnë në qëndrueshmërinë janë të shumta. Qëllimi themelor është që të krijohet një sistem i menaxhimit të integruar urban, por elementet e këtij procesi do të zhvillohet bazuar në bashkëveprimin e interesave të ndryshme.
   Qasja e këtyre mjeteve kërkon një rol më të gjerë dhe më dinamik të qeverisë, por në veçanti të autoriteteve vendore sepse eko-menaxhimi është në thelb një proces politik që ndikon në administrimin e qyteteve. Të gjitha mjetet duhen përdorur për të ndryshuar në përputhje me objektivat e qendrueshmerise .

   Procesi politik i zgjedhjeve demokratike ndihmon për të legjitimuar qëllimet e  qëndrueshmërisë urbane dhe mjetet për arritjen e tyre, që kërklon si kusht atë që publiku të edukohet dhe të informohet plotësisht edhe për pasojat e zgjedhjes së tij , për ata që zgjedh . Por dhe  modeli politik i "kontratës sociale", me të cilin ,  shoqëria civile ekziston e drejtohet , që është çelësi për menaxhimin ekourban , kërkon që  individët vullnetarisht të pranojnë një kufizim të veprimtarisë së tyre kolektive në mënyrë që të fitojë i gjithë komuniteti .

BASHKEPUNIMI  DHE  PARTNERITETI

   Bashkëpunimi dhe partneritetit në mes të niveleve të ndryshme, organizatave dhe aktorëve të interesit janë thelbësore për arritjen e qëndrueshmërisë. Ato përforcojnë tendencat e agjencive dhe shërbimeve për të ndjekur qëllimet e tyre . Përveç kësaj, është e rëndësishme të kuptohet se shumica e problemeve mund të zgjidhen vetëm nëpërmjet veprimit të bashkërenduar të grupeve  në përputhje me parimin e përgjegjësive të përbashkëta .
   Projekti  " Qytetet i qëndrueshëm " thekson rëndësinë e të mësuarit duke vepruar. Duke marrë pjesë në vendimmarrje dhe menaxhim, organizatat dhe individët duhen  angazhuar në procesin e  zhvillimit të përbashkët. Perceptimi i menaxhimit  të  ekourbanizimit  edhe  si një proces arsimor  e  edukues përforcon rëndësinë e është hapi i parë për qëndrueshmërinë . Edhe  nga  bashkëpunimi midis qyteteve  ka shumë për  të mësuar  duke ndarë përvojën e tyre.
    Raporti mbi Qytetet Evropiane të Qëndrueshme  inkurajon veçanërisht dy lloje të bashkëpunimit. I pari  ka të bëjë me veprimtarinë e arsimit lokal dhe përfshin trajnimin , punën  ndërdisiplinore dhe partneritetin (partneritetet mes sektorit publik dhe privat, pjesëmarrjen e OJQ-ve, rrjete dhe qytete të tjera, etj) .. I dyti ka të bëjë me lidhjen midis autoriteteve lokale dhe qytetarëve të tyre dhe përfshin konsultimin dhe pjesëmarrjen e komunitetit, mekanizma të reja arsimore dhe të rritjes së vetëdijes mjedisore . Të dyja nënkuptojnë nevojën për të ndryshuar metodat tradicionale të punës duke gjetur e  miratuar qasje inovative.
   Një objektiv kyç për tu arritur është që të krijohen  kushte të favorshme për bashkëpunim dhe partneritet . Është e rëndësishme të kuptohet se bashkëpunimi nxit barazinë në marrëdhëniet hierarkike ndërmjet palëve të interesuara dhe lehtëson një kuptim më të mirë të ndërsjelltë dhe ndjenjën e përgjegjësisë në rritje.

 ZHVILLIMI  I  QENDRUESHEM 

   Bashkimi Ndërkombëtar për Ruajtjen e Natyrës ( programi i OKB-së ) përcakton :  

  Zhvillimi i qëndrueshëm apo eko-zhvillimi është një koncept shumë më i gjerë se sa mbrojtja e mjedisit. Ai drejtohet ndaj shqetësimeve edhe për brezat e ardhshëm si dhe për të rritur sigurinë dhe integritetin e mjedisit natyror në afat sa më të gjatë. Ai duhet të përparojë në lidhje me cilësinë e jetës (dhe jo vetëm të rritjes së të ardhurave), barazisë midis njerëzve sot (duke përfshirë parandalimin e varfërisë) dhe në mes të gjeneratave (qytetarët në të ardhmen meritojnë një ambient sa më mirë ose më të mirë se i yni sot) . Por duhet të përparojë edhe drejt dimensioneve  sociale , etike e rritjes së mirëqënies .

   Kjo gjithashtu nënkupton se zhvillimet e reja kanë të drejtë për aq kohë sa ata nuk e tejkalojnë kapacitetin mbajtës të ekosistemit dhe duhet të nxisë integrimin e politikave urbane në një kuadër tërësor sepse është zhvillimi që plotëson nevojat e brezit të sotëm pa i privuar brezat e ardhshëm nga mundësia për të plotësuar nevojat e tyre. Zhvillimi i qëndrueshëm është zhvillimi që ofron shërbime ekonomike, sociale dhe parimet mjedisore për të gjithë banorët e komunës, pa kompromentuar qëndrueshmërinë e sistemeve natyrore dhe është burimi i  pasurive të patundshme që ofrojnë shërbime të tilla.

   Ndërsa ne jemi duke përparuar ngadalë drejt qëndrueshmërisë, mbeten probleme të mëdha, të tilla si rritja e popullsisë dhe e varfërisë në botën e tretë. Përveç kësaj, ndikimi i ngjarjeve të caktuara dhe marrëveshje globale për qëndrueshmërinë duhet të merret parasysh me rëndësinë e duhur në qarqet politike ndërkombëtare.

POLITIKA  E  INTEGRIMIT 
 

 Koordinimi dhe integrimi është një nevojë e domosdoshme.  Për t'iu përgjigjur kësaj, duhet të kombinohen parimi i varësisë me konceptin më të gjerë të përgjegjësive të përbashkëta. Në formulimin e rekomandimeve që dalin nga projekti për qytetet e qëndrueshëm duhet marrë parasysh integrimi  horizontal dhe vertikal .
  Integrimi horizontal është i nevojshëm  për të zhvilluar sinergji në lidhje me  rritjen e  qëndrueshmërisë sociale, mjedisore dhe ekonomike . Kjo përfshin integrimin e fushave të politikave brenda komunave, autoriteteve rajonale dhe kombëtare, ku ky proces është shmë i nevojshëm . Është e nevojshme rritja e  aftësive dhe përvojave e specialistëve e drejtuesve në pushtetin vendor ku dhe thellimi i njohurive të tyre në fushat e politikave e disiplinave të tjera. Ndërsa integrimi vertikal në mes të gjitha niveleve të bashkësisë qeverisëse , kombëtare, rajonale dhe lokale është gjithashtu thelbësor . Ai mund e duhet të përmirësojë koherencën e politikave dhe ndërhyrjeve , të sigurojë që vendimet dhe masat e marra në qeveritë kombëtare nuk e rrezikojnë apo pengojnë zbatimin e qendrueshmerise lokale.

EKOSISTEMI

   Arsyetimi mbi ekosistemin urban tregon se qyteti është një sistem kompleks i karakterizuar nga procese të ndryshimeve të vazhdueshme dhe evolutive . Ai duhet të marrë ne konsideratë faktorë të tillë si energjia, burimet natyrore dhe prodhimin e mbeturinave , rregullimin e trafikut dhe transportit etj.. por dhe  ruajtjen e stimulimin e këtyre cikleve për të promovuar zhvillimin e qëndrueshëm .
  Një shembull i qasjes së bazuar në parimet e ekosistemit , që përcakton një kuadër për urbanizimin rajonal është rrjeti hidrologjik dhe ai i infrastrukturës. I pari përcakton kohezionin ekologjik duke rregulluar volumin dhe rrjedhjen e ujit ndërsa i dyti ofron mundësinë e reduktimit të lëvizshmërisë në bazë të sasisë së automjeteve dhe për të inkurajuar përdorimin e transportit publik, në këmbë dhe të biçiklizmit.
   Analiza e këtyre rrjeteve të mund të identifikojnë rregullat bazë për qëndrueshmëri urbane nga perspektiva e ekosistemit fizik . Por këtu duhet të përfshihet gjithmonë dimensioni social që e konsideron çdo qytet si një ekosistem social themelor,  komponentët e të cilit janë mirëmbajtja  dhe zhvillimi i biodiversitetit.

Integrimi në mes të gjitha niveleve të bashkësisë qeverisëse , kombëtare, rajonale dhe lokale duhet të përmirësojë koherencën e politikave dhe ndërhyrjeve , të sigurojë që vendimet dhe masat e marra në qeveritë kombëtare nuk e rrezikojnë apo pengojnë zbatimin e qendrueshmerise lokale.